Fotografia czarno biała – Poradnik

Od ponad 100 lat fotografia czarno biała towarzyszy nam w codziennym życiu ustępując jednak na masowym rynku fotografii kolorowej, czyli takiej która pozwala zapisać na zdjęciu świat takim jakim go widzą nasze oczy, w związku z tą sytuacją fotografia czarno biała, monochromatyczna (obraz o tonacji w jednym kolorze) zeszła do podziemia, osiągając przy tym niekiedy stopień mistycyzmu, środka wyrazu dla wybranych i świadomych swojego dzieła i wizji fotografów

Z lewej zdjęcie w kolorze a z prawej kolor usunięty w post produkcji.

W 2012r mamy do dyspozycji ogromny rodzaj technik wykonywania zdjęć i późniejszej ich obróbki, możemy robić zdjęcia w kolorze, a potem go z nich usuwać, możemy też wykonywać zdjęcia od razu w czerni i bieli na zwykłej kliszy, bądź urządzeniach cyfrowych takich jak nowy aparat Lecia M Monochrom który posiada matrycę bez filtru Bayera i nie koloryzuje zdjęć a wykonuje i zapisuje je w czerni i bieli. Dzięki tym wszystkim dostępnym technikom fotograf ma możliwość wyboru na każdym etapie produkcji fotografii tego jak ona będzie wyglądała. Gdy jesteśmy już bardziej świadomi tego czego po zdjęciu należy oczekiwać i jak ma się ono prezentować stajemy przed wyborem, fotografia kolorowa czy czarno biała?

Fotografia czarno biała początki

Fotografia czarno biała, monochromatyczna, towarzyszy nam od początku istnienia fotografii rozpowszechnionej na masową skalę za pomocą firmy Kodak która w 1888r rozpoczęła sprzedaż aparatu fotograficznego. Fotografia kolorowa na rynek masowy trafiła dopiero w 1936r za sprawą firmy Kodak i Agfa które wypuściły kolorowe filmy małoobrazkowe. W związku z tym iż fotografia monochromatyczna była bardziej i przez dłuższy czas dostępna utrwaliła się ona przez te lata w ludzkich umysłach jako norma, jako normalny wygląd zdjęcia, nie darzono ją wtedy specjalnymi względami jak to ma miejsce teraz, była normą i zwykłym środkiem wyrazu i przekazu rzeczywistości aż do powolnej medialnej śmierci wraz z nadejściem prasy kolorowej gdzie reportaż czarno biały został zastąpiony kolorowym.

 

Fotografia czarno biała czasy dzisiejsze

Fotografia czarno biała dzisiaj jest prawie całkowicie wyparta przez fotografie kolorową, prasa, gazety, czasopisma, zamieszczają wyłącznie zdjęcia w kolorze. Internet, serwisy informacyjne, galerie zdjęć, zawierają więcej zdjęć kolorowych niż monochromatycznych. Ludzie robiący zdjęcia na masową skalę nawet nie myślą o tym, że może ono zawierać tylko jedną barwę o różnych odcieniach szarości, fotografia monochromatyczna nie żyje, tak samo jak muzyka punk, rock i kilka innych kulturowych zjawisk, czy aby na pewno? Mimo tych wszystkich aspektów są osoby które nadal słuchają starej dobrej rockowej muzyki z przesłaniem, tak samo jak i są osoby wykonujące zdjęcia w czerni i bieli, bo ten rodzaj fotografii ma swoje zalety…

 

Fotografia czarno biała zalety

Czym różni się fotografia monochromatyczna od kolorowej i dlaczego te różnicę przemawiają na jej korzyść. W zależności od rodzaju zdjęć jaki chcemy wykonać wybieramy sobie odpowiednią technikę którą to zdjęcie wykonamy, dlatego należy zaznaczyć, że pewne rodzaje zdjęć wyglądają lepiej wykonane w czerni i bieli niż w kolorze, to jest zaleta ale też nie jest regułą.

Główną zaletą fotografii czarno białej w stosunku do kolorowej jest posiadanie mniejszej ilości kolorów na zdjęciu co pozwala nam się skupić na temacie zdjęcia:
– Fotografia czarno biała pozwala nam dostrzegać kształty które są bez nadmiernej informacji o kolorze bardziej widoczne.
– Fotografia czarno biała uwidocznia fakturę przedmiotów, drobne niuanse takie jak pęknięcia w ścianie nabierają znaczenia i mogą stać się głównym tematem zdjęcia.
– Fotografia czarno biała znakomicie uwydatnia ludzi i portrety na zdjęciach, odseparowując ich od nieistotnego tła i ukazując ich emocje odbitce tak jak nie robi tego kolorowa.
– Większa rozpiętość tonalna zdjęcia w przypadku filmów analogowych i cyfrowych (tutaj tylko dedykowane matrycę monochromatyczne w drogich aparatach takich jak nowa Leica M Monochrom)

Podsumujmy, fotografia czarno biała to mniej zbędnych na zdjęciu informacji które rozpraszają uwagę, dzięki czemu można w większym i w bardziej znaczącym stopniu wyodrębnić główny temat, a o to przecież chodzi w fotografii świadomej wykonywanej przez świadomego swojego dzieła twórcę.

 

Fotografia czarno biała w poszczególnych typach zdjęć

Skoro już mniej więcej wiemy czym jest fotografia czarno biała i jakie ma zalety, oczywiście nie opiszę tutaj wszystkiego, to możemy się zastanowić nad tym, w jakich typach fotografii jej użycie znajdzie swoje uzasadnienie.

Fotografia pejzażu – W celu udramatyzowania odpowiedniej scenerii warto ją wykonać w czerni i bieli, chmury będą bardziej widoczne a przy odpowiednim podniesieniu kontrastu scena nabierze dodatkowego dynamizmu, pamiętajcie także, aby do takich zdjęć używać obiektywów szerokokątnych.

Fotografia architektury – Pamiętamy, że fotografia monochromatyczna pozwala nam się skupić na kształtach, budynki w miastach są często oświetlone kolorowymi światłami, oklejone reklamami a na dodatek każdy z nich ma sąsiada w inny kolorze, aby uniknąć chaosu na zdjęciu wykonaj go w czerni i bieli, skadruj go tak aby oglądający widział tylko główny temat i mógł na nim skupić swoją uwagę. Przy fotografii architektury w czerni i bieli także detale wyglądają i prezentują się lepiej.

Fotografia portretowa – Fotografia monochromatyczna idealnie nadaje się do portretów, na niej, każdy model to inna historia, w zależności od tego jakich technik użyjemy, czy będą to zdjęcia wysoko kontrastowe czy nie, fotografia czarno biała bardziej uwydatnia emocje, fakturę skóry, kształty twarzy, pomaga ukryć wszelkiego rodzaju elementy szpecące na twarzy modela, takie jak czerwone wypryski, piegi, brzydki kolor skóry, znakomicie spaja wszystko w całość. W takiej fotografii można uzyskać lepsze efekty przy kontroli światłem.

Fotografia reportażowa – Fotografia reportażowa to połączenie kilku typów fotografii, portretu, pejzażu, architektury, także znakomicie się też nadaje do tego aby opowiedzieć komuś szczególnie ciekawą historię.

Fotografia Aktu – Fotografowanie nagich kobiet w czerni i bieli oddziela fotografa artystę od fotografa który działa w branży erotycznej który to najczęściej strzela w kolorze, fotografia aktu to portret więc tutaj ona nadaje się znakomicie i tak jak pisałem wyżej pozwala na ukazanie sztuki a nie zwykłej pruderii na zdjęciach. Dodatkowo pamiętaj o większej kontroli nad światłem.

W każdej dziedzinie fotografii możemy użyć fotografii czarno białej, nie ma reguły, wszystko zależy od nas. Gdzie fotografia monochromatyczna jest źle widziana? W fotografii reklamowej prezentującej produkty które muszą opisywać realny stan towaru czyli wraz z kolorami, w modzie niekiedy jest używana przy portretach, w fotografii zwierząt raczej jest nie wskazana, nie stosuje się jej teraz, w fotografii podwodnej także, gdyż nie ma sensu pozbywać się pięknych efektów kolorowych raf i barw pływających w oceanie rybek. Musicie myśleć świadomie, jest jedna zasada, jeżeli widzisz przed oczami piękne oddanie barw czy to przez wschód czy zachód słońca, atrakcyjną kolorystycznie formę, kontrast kolorów który warto zapamiętać to wykonajcie to zdjęcie w kolorze, z myślą o kolorze, jeżeli nie to myśl w czerni i bieli… i wykonuj zdjęcia w kolorze, tak, tak

ZAWSZE WYKONUJ ZDJĘCIA W KOLORZE ALE MYŚL W CZERNI I BIELI (oprogramowaniem usuniesz kolor a w razie czego ten kolor zawsze zostanie)

 

Fotografia czarno biała myślenie

Wykonując fotografię czarno białą musisz myśleć o tym, że robisz zdjęcia w czerni i bieli. Świat widzimy w kolorze, każdy kolor na czarno białym zdjęciu ma inny odcień szarości, każdy kolor ma inną jasność, każde miejsce nieoświetlone będzie ciemniejsze niż oświetlone. Stojąc przed scenerią zacznij myśleć w kategoriach jasności, ciemne miejsca i ciemne kolory to czerń która będzie przechodziła w szarość o średnim natężeniu aż do jasnych partii i bieli gdy na zdjęciu zajdą się elementy jasne i oświetlone. Przykład, wykonujemy zdjęcie pomarańczowego dworca na tle zachmurzonego nieba, scena jest mało kontrastowa więc wiesz, że na zdjęciu oba elementy będą o podobnej do siebie jasności co jest złą drogą dla tego typu fotografii. Nie mniej, zacznij myśleć w kategoriach jasności i tego jak poszczególne kolory i światło wygląda w czarno białej wersji.

 

Z lewej technika Low Key gdzie dominują czernie a z prawej High Key gdzie dominują partie jasne.

 

Fotografia czarno biała techniki

Przy wykonywaniu zdjęć czarno białych stosuje trzy techniki, pierwsza z nich to fotografia wysoko kontrastowa (High Key i Low Key) druga to fotografia neutralna czyli taka bez podnoszenia kontrastu i zawierająca jak najwięcej informacji na zdjęciu jak się da oraz neutralna z lekkim podniesieniem kontrastu z każdej ze stron która jest chyba najczęściej stosowana ponieważ dodaje życia czarno białym zdjęciom zachowując przy tym widoczne detale.

Fotografia High Key to nadmiar jasnych, często prześwietlonych informacji na zdjęciu a Low Key to nadmiar czerni, czyli albo zdjęcie jest bardzo białe albo bardzo czarne ale musi przy tym zachować wyraz zdjęcia aby nie stać się grafiką, kwestia wyczucia, smaku, stylu i celu.

Fotografia neutralna to zwykła fotografia w czerni i bieli zawierająca jak najwięcej informacji, pamiętajcie, że ze zwiększeniem kontrastu zdjęcia tracicie detale na nim.

Dalej należy stosować się do ogólnych zasad panujących w fotografii czarno białej. Zdjęcia czarno białe należy wykonywać najczęściej na zasadzie kontrastów tak aby nie zlewało się ono w jedną papkę o tym samym odcieniu. Mały przykład to zdjęcie murzynki na ciemnym tle, po wykonaniu tego obrazu postać modelki zleje się z tłem przez co będzie mało widoczna, należy jej zatem wykonać zdjęcie na jasnym tle przez co będzie ona bardziej wyeksponowana, to jest zasada kontrastu w czerni i bieli, bardzo prosta, nie trzeba znać zależności między kolorami tylko jasnością.

 

Fotografia czarno biała post produkcja

Wiemy już, że zdjęcia wykonujemy zawsze w kolorze, myśląc w kategoriach czerni i bieli. Po zrobieniu takiego zdjęcia zgrywamy je na dysk komputera i zaczynamy obróbkę, możliwości programów komputerowych są tutaj bardzo duże, pozwalają nie tylko na usunięcie koloru ale także na nałożenie filtrów kolorowych przy jego usuwaniu  oraz na dowolną modyfikację każdej barwy. Po usunięciu kolorów w zależności od efektu podnosimy bardzo łatwo kontrast w dowolną ze stron, przygotowujemy do druku bądź publikacji w sieci i zapisujemy.

W tym artykule opisałem tylko kilka zasad którymi należy się kierować przy robieniu zdjęć w czerni i bieli, warto je stosować tak samo jak i warto robić zdjęcia w „jednym kolorze”, dlatego, że w tych czasach, przepełnionych informacją, kolorową watą cukrową od której aż mdli, fotografia czarno biała jest tworzywem i nośnikiem sztuki, sztuki fotograficznej, jest mistycyzmem, tworzy klimat, skupienie, pozwala nam eksponować moment czy przedmiot, uczy nas myślenia i postrzegania świata w taki sposób w jaki powinniśmy to robić, czyli powoli i w skupieniu, fotografia monochromatyczna w tej chwili się wyróżnia, jest w odwrocie, stała się tak jakby zakazanym owocem którego wielu pragnie skosztować ale nie potrafią oni włączyć w aparacie opcji wykonywania zdjęć czarno białych „:)”, dlatego ci wtajemniczeni którzy posiadają tę wiedzę mogą dzięki temu osiągnąć trochę wyższy stopień artyzmu niż ich konkurencja. Zaskocz swoich przyjaciół i zrób im kilka czarno białych zdjęć a zobaczysz, że będą zadowoleni.

W następnym artykule napiszę coś o fotografii kolorowej… ale też obiecuję, że do tematu monochromatyzmu jeszcze wrócimy.

 

PS. Fotografia monochromatyczna – rodzaj fotografii polegający na utrwalaniu obrazu przy pomocy tylko jednego koloru substancji barwiącej. Najczęściej jest to fotografia czarno-biała, w postaci nieprzetworzonej lub barwiona – np. sepia. Fotografia monochromatyczna, podobnie jak każdy inny rodzaj fotografii, może występować w postaci negatywu, odbitki lub diapozytywu. Materiały fotograficzne do fotografii monochromatycznej nie zawsze miały taką samą czułość na barwy, jaką ma oko ludzkie (stosowane bywały materiały panchromatyczne, wcześniej ortochromatyczne), toteż często wyrównywano barwoczułość materiału różnorodnymi filtrami barwnymi.

Pod koniec XX wieku, fotografia monochromatyczna została wyparta z masowej, amatorskiej fotografii przez fotografię barwną (kolorową). Obecnie fotografią monochromatyczną zajmują się głównie fotografowie-artyści oraz zaawansowani fotoamatorzy. Stosowana jest również nadal w celach użytkowych w wielu gałęziach przemysłu, oraz wykorzystywana do prac badawczych.

Artystyczne techniki fotografii monochromatycznej dają możliwości kreacji obrazu niedostępne dla typowej fotografii barwnej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*